Page 8 - dergi
P. 8

8     AİHM KARARLARI - TEMATİK İNCELEMELER


                                                                                   maddi  olayların  aydınlatılması
                                                                                   için araştırma yapmakta, ve
            Kuruluşundan Günümüze                                              •   tarafların  uyuşmazlık  konusun-
                                                                                   da  dostane  çözüme  ulaşması  için
                                                                                   çaba sarf etmekteydi.
            AVRUPA İNSAN HAKLARI                                               Taraflar arasında dostane çözüme ulaşı-

                                                                               lamaması durumunda Komisyon, “ilgi-
            MAHKEMESİ’NİN                                                      li Devletin Sözleşme’den kaynaklanan
                                                                               yükümlülüklerine  aykırı  hareket  edip
            İŞLEYİŞİNDE ve                                                     etmediği  ve  uyuşmazlığın  ne  yönde
                                                                               çözümlenmesi  gerektiği”  hususundaki
            YARGILAMA USULÜNDE                                                 görüşünü de içeren bir rapor hazırlaya-
                                                                               rak bu raporu Avrupa Konseyi Bakan-
            YAPILAN REFORM                                                     lar  Komitesi’ne  (Bakanlar  Komitesi)
                                                                               sunmaktaydı.  Komisyon  raporunun
                                                                               Bakanlar Komitesi’ne intikal ettiği ta-
            ÇALIŞMALARI                                                        rihten itibaren 3 ay içerisinde ise -belli
                                                                               koşullar  dahilinde-  konunun  AİHM’e
                                                                               taşıması mümkündü.  Komisyon rapo-
                                                                                               1
                                                                               runun  Bakanlar  Komitesi’ne  iletilme-
                                                                               sinden itibaren 3 ay içerisinde şikayetin
            DR. EMRE AKBULUT                                                   AİHM’e  intikal  ettirilmediği  durum-
            Tetkik Hâkimi                                                      larda  ise  somut  olayda AİHS’in  ihlal
                                                                               edilip  edilmediğine,  2/3  çoğunlukla
                                                                               alacağı  kararla,  siyasi  bir  organ  olan
                                                                               Bakanlar Komitesi karar vermekteydi.
                                                                                                            2
                                            Yürürlüğe  girdiği  03.09.1953  tarihi
                                            itibariyle  Avrupa  İnsan  Hakları  Söz-  Sözleşme’nin  yürürlüğe  girdiği  1953
                                            leşmesi’nin  (Sözleşme-AİHS)  bünye-  yılı  itibariyle  geçerli  olan  bu  koruma
                                            sinde  yer  verdiği  haklar  bakımından   sistemi uyarınca AİHM, bugünkü gibi
                                            öngörmüş  olduğu  koruma  mekaniz-  sürekli çalışan bir Mahkeme konumun-
                                            ması  bugünkünden  oldukça  farklıy-  da  değildi.  AİHM,  kendisine  intikal
                                            dı.  Bu  çerçevede  söz  konusu  tarihte   eden  sınırlı  sayıdaki  başvuruyu  gö-
                                            Sözleşme kapsamında yer alan hak ve   rüşmek  üzere  ayda  birkaç  günlüğüne
                                            özgürlüklerin  ihlal  edildiği  iddiası  ile   toplanıp  uyuşmazlıkları  karara  bağla-
                                            yapılacak  şikâyetleri  incelemekle  yet-  maktaydı.  Ancak  11.05.1994  tarihin-
                                            kili 2 ayrı organ belirlenmişti: “Avrupa   de  imzalanan AİHS’e  ek  11  numaralı
                                                                               Protokol’ün  01.11.1998  tarihinde  yü-
                                            İnsan Hakları Komisyonu (Komisyon)”   rürlüğe  girmesiyle  birlikte  Komisyon
                                            ve  “Avrupa  İnsan  Hakları  Mahkemesi   lağvedildi  ve  Mahkeme  yeni  organi-
                                            (AİHM-Mahkeme)”.
                                                                               zasyonuyla,  sürekli  görev  yapan  bir
                                            Bu organlardan Mahkeme’ye o dönem   uluslararası mahkeme olarak çalışmaya
                                            itibariyle  bireysel  başvuru  yapılabil-  başladı.  Bu  protokol  sonrası AİHS’in
                                            mesi  mümkün  değildi.  Sözleşme’de   öngördüğü koruma mekanizması,
                                            tanımlanan temel hak ve özgürlüklerin-  •   AİHM’in  sürekli  olarak  görev
                                            den  birisinin  ihlal  edildiği  iddiasında   yapması,  Sözleşme  hükümlerinin
                                            olan bir bireyin veya hükümet dışı ku-  ihlal edildiği iddiasıyla yapılacak
                                            ruluşun doğrudan başvuru yapabileceği   başvuruları doğrudan incelemesi,
                                            merci Komisyon’du. Bu kapsamda Ko-  •   AİHM kararlarının, kural olarak, 7
                                            misyon kendisine yapılan başvuruları,  hâkimden oluşan daireler tarafın-
                                                                                   dan verilmesi,
                                            •   öncelikle kabul edilebilirlik koşul-
                                                ları yönünden incelemekte,     1   Ancak bunun için ayrıca aleyhine başvu-
                                            •   ardından  tarafların  görüşleri  kap-  ru  yapılan  devletin  Mahkeme’nin  yargı
                                                samında  ve  gerekirse  kendisinin   yetkisini tanımış olması da gerekliydi.
                                                yürüteceği  bir  soruşturma  ile  şi-  2   Detaylı bilgi için bkz. AİHS’in 1950 yı-
                                                                                  lında kabul edilen hükümleri, madde 28,
                                                kayet  dilekçesinde  ileri  sürülen   32, 48.


             İnsan Hakları
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13